Radiokomunikacja - Współużytkowanie kanału (kod CTCSS)
Często firma czy organizacja nie ma możliwości korzystania z tańszych kanałów ogólnodostępnych. Najczęstszym powodem jest charakter prowadzonej działalności, wymuszający stosowanie radiotelefonów bazowych lub przewoźnych. Praca tego typu radiotelefonów w pasmach ogólnodostępnych jest zabroniona. Pozostaje wtedy wystąpienie do UKE (Urząd Komunikacji Elektronicznej - dawniej PAR, URTiP) o przydział częstotliwości. Rozwiązaniem mającym na celu obniżenie kosztów utrzymania przydzielonego kanału jest współużytkowanie jednej częstotliwości przez kilka niezależnych podmiotów. Takie rozwiązanie umożliwiają radiotelefony wyposażone w funkcję Private Line, wykorzystujące kod CTCSS (nazwy Private Line - kod PL oraz Continous Tone Code Squelch System - kod CTCSS, które można spotkać w różnego rodzaju dokumentacji technicznej oznaczają ten sam standard).
Kod CTCSS jest sygnałem o określonej charakterystyce, nadawanym równolegle z komunikatem głosowym. Dla użytkownika jest on niesłyszalny, bowiem jego transmisja przebiega poza pasmem akustycznym radiotelefonu. CTCSS służy do sterowania różnymi urządzeniami radiokomunikacyjnymi. Do dyspozycji jest 38 kodów CTCSS. W naszym przypadku kod zostaje wykorzystany do odblokowywania głośnika radiotelefonu.
Gdy dwa radiotelefony mają zaprogramowany ten sam kod CTCSS, wtedy blokada radiotelefonu zostaje otwarta i łączność przebiega podobnie jak w radiotelefonach nie nadających równolegle kodu. Natomiast gdy na tym samym kanale pracują radiotelefony z innym kodem, ich blokady nie zostają otwarte i nie odbiorą one łączności prowadzonej przez dwa pierwsze. W oparciu o ten mechanizm na tym samym kanale mogą pracować np. dwie grupy urządzeń: jedna z kodem X, druga z kodem Y. Opisane rozwiązanie przedstawia rysunek. Gdy nadaje radiotelefon oznaczony jako bazowy z kodem CTCSS (X), sygnał jest odbierany przez wszystkie urządzenia pracujące na tej samej częstotliwości, jednak blokada otwiera się tylko w radiotelefonach z kodem X - przedstawionych jako przenośne. Analogicznie będzie w przypadku, gdy któryś z przenośnych "iksów" odpowie na komunikat wysłany z bazy - to co nada, będzie słyszane przez wszystkich użytkowników radiotelefonów X. Natomiast głośniki urządzeń z kodem CTCSS Y pozostaną "nieme", a jedynie świecąca dioda będzie "igrekom" wskazywać, że kanał jest zajęty i należy odczekać z ewentualnym nadawaniem do czasu zakończenia rozmowy przez użytkowników z drugiej grupy.
Po zwolnieniu kanału na identycznej zasadzie możliwa jest łączność pomiędzy użytkownikami radiotelefonów nadających kod CTCSS (Y).
Wadą takiego rozwiązania jest konieczność dzielenia się kanałem np. z inną firmą. Równocześnie z tego podziału wynika korzyść, o której wspomnieliśmy na początku: rozłożenie kosztów utrzymania kanału na wszystkie użytkujące go podmioty. Inną zaletą stosowania kodu CTCSS jest zminimalizowanie odbioru przypadkowych zakłóceń przez wszystkie radiotelefony, powodujących niekiedy "samoistne" szumy w radiotelefonie. Bowiem istnieje nikłe prawdopodobieństwo, że jakieś urządzenie powodujące zakłócenia na naszej częstotliwości (np. silnik, transformator itp.) równocześnie wygeneruje sygnał zbliżony charakterystyką do kodu CTCSS.
psc
|